नवलपरासी, २०८२ साउन ५ गते ।
नवलपरासी लगायतका तराई क्षेत्रमा अझै पर्याप्त वर्षा नपरेको कारण किसानको धानखेती संकटमा परेको छ। हालै खिचिएको तस्बिरमा देखिएजस्तै खेतहरू चिराचिरा परेर सुख्खा बनिरहेको छ भने, रोपिएका धानका बिरुवाहरू पानीको अभावमा पहिलेजस्तै अवस्थामा ठहरिएका छन्।
धान रोप्ने मुख्य सिजन यही समय हो, तर समयमै पानी नपरेपछि धेरै किसानले धान रोप्न नै सकेका छैनन्। जसले रोपे पनि उनीहरूको धान बिरुवाहरू सूख्न थालेका छन्। खेतको सतह फाट्दै गएको र हरियाली बिरुवामा बिस्तारै पहेंलोपन देखिन थालेको किसानहरू बताउँछन्।
रुपन्देही मायादेवी गाउँपालिका वडा नम्बर ४ का किसान रामनाथ कुशवाहा भन्छन्, “पानी नपरेर खेत सुख्खा छ। रोपेर राखिएको धान पनि बढ्न सकेको छैन। पानी नपरे यो वर्ष धानबाली गम्भीर रूपमा प्रभावित हुनेछ।”
स्थानीय कृषकहरूको अनुसार, यदि एक साताभित्र पर्याप्त वर्षा भएन भने धानको उत्पादनमा ठूलो गिरावट आउने निश्चित छ। सिंचाइको वैकल्पिक माध्यम नभएको क्षेत्रहरूमा अवस्था अझ भयावह छ।
यस प्रकारको मौसमी असमानता जलवायु परिवर्तनको असरका रूपमा लिइँदै आएको छ। कृषकहरूको माग छ — सरकार तथा सम्बन्धित निकायहरूले वैकल्पिक सिंचाइ सुविधा, राहत प्याकेज र सूचनामूलक कार्यक्रममार्फत तत्काल सहयोग पुर्याउनु आवश्यक छ।
कृषकहरूलाई चिन्ता मात्र होइन, अब यो धानबाली संकटले बजार, उपभोक्ता मूल्य र खाद्य सुरक्षा समेत प्रभावित पार्न सक्ने खतरा देखिएको छ।
रिपोर्टिङ: वृजराज कुशवाहा, सामाजिक चिन्तक तथा शैक्षिक अभियन्ता
(तस्बिर: प्रभावित धान खेत, कपिलवस्तु)
