इस्लामावाद । पाकिस्तानमा राज्यकै संरक्षणमा साम्प्रदायिक हिंसाहरु बढेको अध्ययनहरुले देखाएको छ । क्राइसिस ग्रुप एसियाले सार्वजनिक गरेको रिपोर्टमा ईश्वर निन्दाको आरोप लगाएर कट्टरपन्थी भिडले क्रुरतापूर्वक हत्या गर्ने त्यसलाई राज्यले नै संरक्षण गर्ने गरेको उल्लेख छ ।
पछिल्ला घटनाहरु उल्लेख गरिएको रिपोर्टमा साम्प्रदायिक हिंसा तीव्ररुपमा वृद्धि भइरहेको र घृणाको वातावरणले पाकिस्तानमा अशान्ति बढेको बताइएको छ । खासगरी यहाँ स्थानीय इस्लामिक स्टेट फ्रेन्चाइजीको उदय र पाकिस्तानको बरेलवी बहुमतबाट समर्थन प्राप्त गर्ने ‘लाबैक’ भनेर चिनिने कट्टरपन्थी र हिंसात्मक विरोध आन्दोलनको बढ्दो प्रभावले देशको साम्प्रदायिक हिंसामा नयाँ आयाम ल्याएको छ ।
अधिकांश दियोबन्दी समूहहरु सक्रियता यसको उदाहरण हो । पछिल्ला केही महिनामा भएको दुईवटा ठूला घटनाले पाकिस्तानमा साम्प्रदायिक हिंसाको विकसित खतरालाई बाहिर ल्याएको छ । तीन डिसेम्बर २०२१ मा पञ्जाबको सियालकोट जिल्लामा ईश्वर निन्दा गरेको आरोपमा श्रीलंकाका कारखाना प्रबन्धकको क्रुरतापूर्वक हत्या भयो ।
त्यसैगरी ४ मार्च २०२१ मा पेशावरको एक शिया मस्जिदमा बम विष्फोट भयो । जसमा ६० भन्दा बढीको ज्यान गएको थियो । दुवै घटनाले कट्टरपन्थी सुन्नी इस्लामवादी समूहहरू आफ्नो गहिरो साम्प्रदायिक विचारहरू पुष्टि गर्न रगतको होली खेल्न पनि तयार छन् भन्ने चिन्ताजनक संकेत दिएको छ ।
पाकिस्तानमा सुन्नी इस्लामवादी समूहहरूको धेरै स्पेक्ट्रममा साम्प्रदायिकता अहिले सामान्य छ । गैर-सुन्नी मुस्लिमहरूको घृणा कुनै समय देवबन्दी लडाकुहरूको माटो थियो, विशेष गरी लश्कर-ए-झांगवी । तर चिन्ताजनक रूपमा यो सुफी प्रेरित बरेलवी बहुसंख्यक तत्वहरूमा फैलिएको छ । सन् २०१७ देखि, तेहरिक-ए-लाबैक पाकिस्तान (वा लाबैक) भनिने बरेलवी समूह, एक कट्टरपन्थी राजनीतिक पार्टी र हिंसात्मक विरोध आन्दोलन गर्ने समूह हो ।
जसले धार्मिक संवेदनशीलताहरूमा ईश्वरनिन्दा र अन्य उल्लंघनको आरोप लगाएर समर्थकहरूलाई परिचालन गर्छ र साम्प्रदायिक हिंसाको घृणित कार्यहरू उक्साउन जिम्मेवार छ । लाबैकले सियालकोटमा हत्याको पछाडि भीडलाई उत्तेजित गर्यो । यसैबीच इस्लामिक राज्यको स्थानीय मताधिकार, सलाफी इस्लामिक राज्य खोरासान प्रान्त (आईएसकेपी), बलियो हुँदै गइरहेको छ ।
यसले पेशावर बम विष्फोटको दाबी गरेको छ जुन खैबर पख्तुनख्वा प्रान्तमा धेरै वर्षहरूमा भएको पहिलो ठूलो सिया विरोधी आक्रमण र देशको इतिहासमा सबैभन्दा खराब मध्ये एक हो । पाकिस्तानमा साम्प्रदायिक हिंसा भड्काउन देवबन्दी, बरेलवी र सलाफी-प्रेरित समूहहरूको भूमिका मुख्य छ । यसले राजनीतिक साथै कानून प्रवर्तन, साम्प्रदायिक हिंसा समावेश गर्ने रणनीतिहरू पहिचान गर्दछ ।
पाकिस्तानमा अन्य धेरै समूह भए पनि विशेष गरी बरेलबी र देवबन्दी समूह देशको सबैभन्दा खराब अन्तरसाम्प्रदायिक रक्तपातका लागि जिम्मेवार छन् । यसरी साम्प्रदायिक उग्रवाद सुन्नी इस्लामवादी समूहहरूको स्पेक्ट्रममा फैलिएको छ । मुस्लिम अल्पसंख्यकहरू, विशेष गरी शियाहरू गहिरो रूपमा कमजोर छन् । कट्टरपन्थीहरूले राजनीतिक प्रभाव प्राप्त गर्न ईश्वरनिन्दाको आरोपको वरिपरि परिचालन गर्दा खतरा थप बढेको छ ।
राज्यले साम्प्रदायिक उग्रवादलाई बेवास्ता गरेको छ वा कारबाही गर्दा, घातक बलमा मात्र भर परेको छ । यसले अधिक सक्रियताका साथ, गुप्तचर भेला र अभियोजन मार्फत, साम्प्रदायिक हिंसालाई उक्साउने वा सहारा लिनेहरूलाई पछ्याउनुपर्दछ । पाकिस्तानमा साम्प्रदायिक घृणाले मुलुक निकै जरजरको अवस्थामा पुग्ने खतराहरु बढेको विभिन्न अध्ययनको निष्कर्ष छ ।
